logo jongleren
Artikel

De zon moet ook slapen


De lessen op basisschool De Singel in Schiedam zijn meestal geen lessen waarbij je achterover kunt leunen als leerkracht of leerling. Juist niet! De boel wordt regelmatig flink opgeschud. Kunstdocent Wolf Brinkman is al een paar jaar ingeroosterd in alle groepen en zijn lessen blijven eyeopeners voor zowel leerkracht als leerling. Wolf geeft en begeleidt de lessen en hij slaat soms stijl achterover als hij ziet wat leerkrachten kunnen om een bepaald onderwerp in de schijnwerpers te zetten. Maar reageert elke leerkracht op dezelfde manier? Zijn ze allen enthousiast en geïnspireerd? Om dit te weten te komen interviewde ik Michael Robbe en Sylvia van den Boogaard. Twee leerkrachten die best van elkaar verschillen en ook beiden op totaal niet met elkaar te vergelijken manier lessen gaven over hetzelfde onderwerp: tijd.

door Willy Cieremans, leerkracht obs De Singel


Laat het los

Michael Robbe staat voor groep 6, de Gorilla’s. Hij staat bij zijn collega’s bekend als iemand die de touwtjes in handen heeft. Hij is behalve leerkracht echtgenoot, jonge vader en een collegiale man die op school vaak om hulp gevraagd wordt bij computertechnische zaken. Een schematische hardloper ook. En dan komt de eis om dingen los te laten. Los. Wat vond hij daarvan?

Michael: “Tja, ik keek het zo eens aan en vond het wel leuk hoe de kinderen reageerden op de les van Wolf. Samen met de collega’s van de andere groep 6 en de groepen 5 hebben we gebrainstormd over het vervolg van de les en kwamen erop uit om lessen te geven over verschillende tijdvakken van de toegepaste kunst. Bij mij werd Pop-Art gemaakt, bij de anderen werden uit andere eeuwen kunst gemaakt. Het ging wel tof, de kinderen werkten goed samen en de resultaten waren mooi, maar helemaal losgelaten had ik het nog niet. De volgende les werd weer door Wolf gegeven, weer over tijd, weer heel anders. Ik zag de kinderen met elkaar overleggen, niet bang om iets ‘verkeerd’ te doen, heel inspirerend.

“Kinderen werkten goed samen en de resultaten waren mooi, maar helemaal losgelaten had ik het nog niet”

 

De keer daarna was echt grappig. Ik had in het midden van de klas een berg spullen gelegd en legde voor: ‘We hebben nu kunst gemaakt over vroeger, Pop Art. Maar jullie zijn de toekomst, toch? Hoe zou kunst in de toekomst er uitzien? Verzin maar. Maak het in samenwerking, zoals jullie zelf willen. Ga je gang.’ En ik ben op mijn stoel gaan zitten en keek. Wat er gebeurde? De kinderen pakten de boel zelf op, ze probeerden en maakten van alles, er viel geen onvertogen woord en na afloop ruimden ze de klas ook nog als vanzelf helemaal op.

Ik vond de resultaten erg geslaagd, maar had het niet erg gevonden als ze minder waren geweest, want om de kinderen zo in hun verantwoordelijke gedrag te zien, was al zo mooi. Ze zijn met geschiedenis, techniek, sociale- en beeldende vaardigheden en met goed burgerschap bezig geweest.”

Filosoferen

Sylvia van den Boogaard staat voor groep 3, de Panda’s. Zij staat bij haar collega’s bekend als een rustige, bedachtzame en lieve juf die veel kennis in huis heeft. Ook haar groep kreeg van Wolf de eerste les over tijd en de kinderen deden graag en goed mee. Was deze les een mooie opstap om het begrip tijd beter te begrijpen?

Sylvia: “Ik wist wel al dat er nog drie lessen zouden komen, maar merkte dat de groep ‘tijd’ wel heel erg abstract bleef vinden. Dit was bijzonder voor mij om te leren, omdat kinderen in groep 3 leren klokkijken. Daarom besloot ik met de kinderen over tijd te filosoferen, namelijk over iets dat dicht bij hen lag: dag en nacht.

Hieruit kwamen mooie gedachten voort, bijvoorbeeld: de zon moet ook slapen. Het mooie van filosoferen is ook dat er geen goede of foute vragen of antwoorden bestaan. Je krijgt de gelegenheid om logisch te leren nadenken. De maan en de zon kwamen veel voor in het gesprek, dus aan de hand van een filmpje van Klokhuis werd daar iets over uitgelegd en ook dat bespraken we met elkaar.

“Het mooie van filosoferen is ook dat er geen goede of foute vragen of antwoorden bestaan”

 

Daarna maakte ik een PowerPoint waarin de begrippen dag en nacht en tijd, duidelijker konden worden. Ik plaatste er afbeeldingen van kunstwerken in die lieten zien of het dag of nacht was, maar ook meer ambigue afbeeldingen. Schemerig, is het avond of juist ochtend? Een paar slapende mensen die een siësta houden, is het hier nu dag of nacht? We bekeken hem met zijn allen en daarna vormden de kinderen een dubbele kring waarin ze van gedachten wisselden.

Een van de vragen was: ‘Wat zou er gebeuren als het niet meer donker/licht zou worden?’ Na een paar minuten praten draaiden we verder, zodat kinderen met anderen hun ideeën konden te delen. De kinderen waren bezig met geschiedenis, aardrijkskunde, beeldende vorming en sociale vaardigheden. Bovendien leerden ze logisch nadenken en consequenties trekken.

Het was een makkelijke les om te geven, al heeft het me veel tijd gekost om deze les te maken, omdat ik keuzes moest maken wat ik wilde behandelen in het begrip ‘tijd’. Erg is dit in het geheel niet, de bedoeling is om deze les bij mijn huidige groep 3 ook te geven. Ik wil deze les graag met anderen delen.”


Datum: 30 oktober 2017