logo jongleren
Artikel

Hoe gezond zijn onze scholen?


Hoe gaan de verschillende Primo-scholen om met alles wat genuttigd, meegegeven en uitgedeeld wordt. Is er beleid ontwikkeld op gezonde voeding en hoe ver gaan scholen in het weren van suikerhoudende dranken en spijzen? En, niet onbelangrijk, hoe communiceren scholen dat naar de ouders? Betty van Dam ging voor ons op onderzoek uit.

door Betty van Dam, directeur De Violier


Gezondheid en een gezonde leefstijl ontwikkelen is een hot item in de 20-er jaren van onze eeuw. Cursussen over bewegen, gezonde voeding en geestelijke fitness zijn niet aan te slepen op tv en sociale media. Ook het onderwijs wordt bestookt met programma’s en lespakketten die er toe aanzetten binnen de muren van de school de kinderen op te voeden tot gezonde en bewust etende burgers.

 

Hoe doen scholen dat?

Het beweegonderwijs is al sinds jaar en dag vertegenwoordigd in het curriculum. Natuurlijk kan het altijd meer, want kinderen bewegen nu eenmaal graag. Lessen over gezond eten en mindfullness zijn stap voor stap de school binnen komen wandelen. Het is niet ondenkbaar dat er scholen zijn die iedere ochtend mediteren, begeleid door de geur van wierookstokjes, maar in dit stukje wil ik het voornamelijk hebben over voeding.

Tijdens de redactievergadering van Jongleren vroegen wij ons af hoe de verschillende Primo-scholen omgaan met alles wat genuttigd, meegegeven en uitgedeeld wordt. Is er beleid ontwikkeld en hoe ver gaan scholen in het weren van suikerhoudende dranken en spijzen. En, niet onbelangrijk: hoe communiceren scholen dat naar de ouders?

Hiertoe heb ik de scholen gevraagd een kort lijstje in te vullen. Zes scholen konden op korte termijn reageren en het resultaat is als volgt:

Drie van de zes scholen hebben beleid ontwikkeld op eten en drinken en dit beleid is ook te vinden op de website of de schoolgids van deze scholen. Dat er beleid beschreven staat, wil niet zeggen dat er strenge voorschriften zijn. Eén school heeft duidelijk als beleid dat gezond eten met name de verantwoordelijkheid van de ouders is. Dat wordt ook aangegeven bij de intake, maar er wordt wel de voorkeur voor gezond eten uitgesproken. Dat leidt bij deze school tot een situatie waarin er geen zakken chips of koeken worden meegegeven als pauzehap. De scholen die tijdens de overblijf de lunch zelf verzorgen, zorgen voor een lunch volgens de schijf van vijf. Eén school serveert hierbij alleen melk, water of thee.

 

“Op één school geldt ook voor de leerkrachten: geen ongezonde zaken eten in het bijzijn van kinderen”

 

Er is één school die op alle gebieden duidelijk beleid heeft ontwikkeld. Hier staan de afspraken over trakteren, drinken, pauzehap en lunch duidelijk beschreven. Ook de traktatie voor de leerkrachten staat beschreven. Hiervoor geldt hetzelfde als voor de kinderen. Zij eten geen ongezonde zaken in het bijzijn van de leerlingen. Er is een aantal scholen dat zoete of ongezonde traktaties van de kinderen altijd meegeeft naar huis, zodat de ouders kunnen bepalen of dit wel of niet opgegeten wordt. Er zijn ook twee scholen die afspraken hebben over de pauzehap en de broodtrommel, maar op deze school mogen de traktaties wel op school worden opgegeten.
Op een aantal scholen mogen de kinderen waterflesjes op de tafel hebben staan en onbeperkt water drinken.

Speciale maatregelen

Speciale maatregelen die scholen noemen om bewustwording te vergroten:

  • Deelname aan Schoolgruiten
  • Moestuintjes waardoor de kinderen leren waar groente vandaan komt
  • Kookworkshops na schooltijd voor kinderen uit groep 4 t/m 8
  • Workshop Gezonde Traktatie voor ouders

“Scholen kiezen liever voor bewustwording dan voor streng beleid”

 

Opvallend is dat geen enkele school ervoor kiest om dwingend beleid te handhaven en als er beleid is, wordt er af en toe ook coulant mee omgegaan. De scholen die gereageerd hebben kiezen meer voor bewustwording door regelmatig in de nieuwsbrief de voorkeur voor gezonde voeding te benoemen of foto’s te plaatsen van mooie gezonde traktaties. Er is een school die iedere dag bij de kleuters telt hoeveel kinderen een gezond pauzehapje hebben meegenomen en tegelijk rubriceert wat gezond is en wat minder gezond is.

 

Gezonde voeding als verplicht vak?

De vraag die ik niet aan de scholen heb gesteld is of kennis over voeding en de reactie in het menselijk lichaam op bepaalde voedingsstoffen in het curriculum van de basisschool thuishoort. Zou dit een verplicht vak moeten worden, net als Burgerschap, en leidt voorlichting en kennis op jonge leeftijd tot gezondere burgers?

Het is een interessant onderwerp om over na te denken op schoolniveau. Voor het bestuur is het interessant om na te denken over Primo beleid Gezonde Scholen of juist niet! Wat is er bekend over de relatie tussen leerprestaties en overmatig suikergebruik? Is er na de kleine pauze een suikerdip zichtbaar? Is het verstandig voor basisschoolkinderen om te vasten tijdens de Ramadan, gebeurt dat ook en hoe gaan scholen daarmee om? Hoe communiceer je naar de ouders? Gezond eten is duurder dan goedkoop eten. Is het verstandig om daar rekening mee te houden? Kortom, genoeg om over na te denken.

 

En op het bestuurskantoor…

Tot slot heb ik ook nog even gevraagd hoe bewust men op het bestuurskantoor omgaat met gezonde happen. Ik zag laatst een collega-directeur toch wel minstens drie bokkenpoten wegwerken tijdens een vergadering. Er is geen beleid, maar er wordt wel altijd gezorgd voor een evenredig aantal fruithappen naast de zoetigheid. En als er geluncht wordt is er gezond beleg op de broodjes. Er is een watertapper aanwezig, maar ernaast staat een lekkere pot drop: heerlijk!

 

 

 


Datum: 5 juli 2018