logo jongleren
Artikel

Laaggeletterd: probleem of uitdaging?

Geplaatst op: 24 januari 2019

Vanuit de wetenschap dat een kwart van alle leerlingen in Nederland de basisschool verlaat met een leesachterstand van 2 jaar, heeft de Kleine Ambassade in het afgelopen najaar het thema laaggeletterdheid met stip op de agenda gezet. Doel hiervan was de leerlingen van groep 7 en 8 van alle basisscholen te informeren over dit onderwerp. Primo richt zich in de aanpak van het leesonderwijs op preventie van laaggeletterdheid. Voorkomen is beter dan genezen.

Door Anneke Elenbaas–van Ommen, vice-voorzitter raad van toezicht 


Het niet goed kunnen lezen, schrijven of rekenen zorgt ervoor dat mensen lastiger mee kunnen komen in onze maatschappij en dat de kans op het vinden van betaald werk een moeilijke exercitie wordt. Voor u is het lezen van een bijsluiter van medicijnen, het kunnen WhatsAppen, geld pinnen of een brief lezen van een overheidsinstantie wellicht geen probleem. Dat is mooi, maar voor zo’n 2.5 miljoen mensen van 16 jaar of ouder is dit een moeizame opgave. In Nederland is twee derde van deze groep laaggeletterden geboren en getogen in Nederland. In Schiedam is 1 op de 5 volwassenen laaggeletterd en dat zijn dus veel mensen. Er is nog veel werk te doen om dit probleem op te lossen!

 

Taalambassadeurs

De Schiedamse Taalambassadeurs die eerst zelf laaggeletterd waren, richten zich dan ook samen met andere organisaties op het doorbreken van het taboe op laaggeletterdheid. Het doel is Schiedammers die moeite hebben met lezen en schrijven toe te leiden naar gerichte scholing. Bedrijven en instellingen worden door hun inzet gestimuleerd aandacht te geven aan Taalscholing op de werkvloer. Ook het onderwijs ontsnapt niet aan hun activiteiten.

 

Samen zetten we een punt achter laaggeletterdheid

Medio september heeft een van de Schiedamse Taalambassadeurs, Koos Vervoort, meegewerkt aan een filmpje voor de Kindergemeenteraad. Dit filmpje is gemaakt door de Kleine Ambassade met als doel alle kinderen van de Schiedamse basisscholen te informeren over de betekenis van laaggeletterdheid.

In het afgelopen najaar hebben de leden van de Kindergemeenteraad hier onderzoek naar gedaan. Na het bekijken van de film zijn ze samen met Taalambassadeur Ria Schaper op excursie gegaan in de stad. Tijdens deze stadswandeling vertelde Ria dat het voor iemand die moeite heeft met lezen en schrijven lastig is om bijvoorbeeld een menu te lezen in een restaurant. Of welke problemen je ondervindt wanneer je moet reizen met het openbaar vervoer. Een kaartje kopen in het station kan al een belemmering zijn om zelfstandig te reizen. Ook bij het boodschappen doen in de supermarkt kun je veelal de gebruiksaanwijzingen op de verpakkingen niet goed lezen. Belangrijke informatie wordt veelal gemist, omdat brieven en rekeningen te moeilijk zijn om te lezen. De kinderen stelden haar allerlei vragen en noteerden de resultaten van hun onderzoek. Kortom, zij ontdekten dat als je laaggeletterd bent, je minder goed mee kunt doen en dat dit invloed heeft op onze stad.

 

Een uitdaging voor iedereen

Op 9 november jl. kwam de Kindergemeenteraad dan ook met het advies: Samen kunnen we laaggeletterdheid aanpakken. Iedereen kan daarbij helpen!

Zij adviseerden het college van burgemeester en wethouders Schiedam, tijdens het ‘Gesprek met de Stad’ op drie aspecten: Voorlichting, Vaste hulp en Terug naar school.

Voorlichting:

Mensen die laaggeletterd zijn, schamen zich daar vaak voor en willen niet dat iemand te weten komt dat zij niet goed kunnen lezen, schrijven of rekenen. Zij bedenken dan ook allerlei smoesjes, zoals: “Ik ben mijn bril vergeten.” Niemand hoeft zich te schamen, iedereen heeft wel iets waar hij of zij minder goed in is. Het is goed als Schiedammers beter begrijpen wat laaggeletterdheid is. Daarom is het advies van de leden van de Kindergemeenteraad:

  • Geef goede voorlichting over laaggeletterdheid aan zoveel mogelijk Schiedammers.
  • Benader laaggeletterden actief en wees positief.
  • Geef ze het vertrouwen dat zij ook kunnen leren lezen, schrijven en rekenen.
  • Gebruik veel meer symbolen, foto’s en filmpjes, zodat iedereen belangrijke informatie beter begrijpt.
Vaste hulp:

Wanneer je als volwassene moeite hebt met lezen, schrijven of rekenen, kan de dagelijkse gang van zaken een grote uitdaging zijn. Het is fijn wanneer je dan een beroep kunt doen op een ander. Iemand die jou begrijpt en je wegwijs kan maken om het leven te vereenvoudigen. Daarom de volgende adviezen:

  • Zorg ervoor dat laaggeletterden een vast maatje hebben, een vertrouwenspersoon, die helpt bij de dagelijkse dingen om het leven gemakkelijker te maken.
  • Zorg ervoor dat er digitale hulpmiddelen beschikbaar zijn voor laaggeletterden, bijvoorbeeld een app of scanner die de tekst kan voorlezen.
Terug naar school:

De leden van de Kindergemeenteraad ontdekten dat weer naar school gaan de beste oplossing is voor laaggeletterdheid. Dat is voor veel mensen een grote, spannende stap.

Het voelt ook veiliger wanneer je hulp kan vragen aan mensen die dezelfde ervaringen hebben gehad. De leden hebben daartoe de volgende adviezen:

  • Zorg voor een veilige en vertrouwde plek in de buurt. Bijvoorbeeld in het wijkcentrum, de bibliotheek of op school van hun kinderen.
  • Zorg ervoor dat zij op diezelfde plek ook terechtkunnen met hun vragen.
  • Zet de Taalambassadeurs in als rolmodel. Zij weten wat het is om terug naar school te gaan. Zij kunnen andere laaggeletterden over de drempel helpen.

 

Wat we nu al kunnen doen

In het kader van ‘voorkomen is beter dan genezen’ is een belangrijk advies aan alle scholen: let op kinderen die meer risico lopen om later laaggeletterd te worden. Zorg ervoor dat deze kinderen op de basisschool al de juiste hulp krijgen en betrek hun omgeving daarbij.

De Schiedamse Taalambassadeurs zijn bereid op school in de klas hun verhaal te vertellen met als doel kinderen te informeren en stimuleren. Maak daar gebruik van. Immers: jong geleerd is oud gedaan!