Van ‘ik denk’ naar ‘ik weet’: zo werken Primo-scholen met High Performing Schools 

Waarom koos Primo voor de HPS-aanpak? 

Mariska: “We zagen een trend dat de onderwijskwaliteit in Nederland en ook binnen de Primo-scholen, onder druk stond. Twee jaar geleden wilden we iets doen om de kwaliteit binnen onze scholen te verbeteren en vooral: we wilden dat samen doen. Enkele Primo-scholen hadden al positieve ervaring met HPS. Daarom besloten we het HPS-programma breed in te zetten en het opleidingstraject gezamenlijk met alle Primo-scholen te volgen.” 

Het HPS‑model rust op vijf pijlers: 

1. Lange termijnvisie en doelen op leren 
2. Effectief leiderschap 
3. Kwaliteit van medewerkers 
4. Openheid en actiegerichtheid 
5. Continue verbetering en vernieuwing

Wat leren schoolleiders in het HPS-traject? 

De HPS-opleiding wordt gevolgd door de schoolleiders en kwaliteitscoördinatoren (KC’ers). Zij nemen deel aan een tweejarig traject van Academica, met maandelijkse leer- en netwerkbijeenkomsten. 

Mariska: “We leren hoe we op onze school kunnen bouwen aan een professionele leergemeenschap vanuit een gedeelde visie op leren, organiseren en veranderen. Alle keuzes die we maken, baseren we op wat wetenschappelijk bewezen effectief is.” 

Hoe vertaalt dat zich naar de scholen?

Laetitia: “Met HPS zetten we in op onderwijskwaliteit in de breedste zin van het woord. Wat doe je op de werkvloer? Hoe pak je bepaalde dingen aan? Hoe kijk je met elkaar naar het curriculum? Maar ook, hoe staat jouw leiderschap in verhouding tot de ontwikkelingen op school? Wat doe jij als schoolleider of KC’er om dingen voor elkaar te krijgen in de organisatie?”

Het HPS-opleidingstraject voor schoolleiders duurt twee jaar. Het professionaliserings- en verandertraject op school is daarna een voortdurend proces, dat we vanuit de Primo Academie verder ondersteunen.

Laetitia: “En dat is goed! Zo kunnen we op onze scholen samen onderzoeken welke wetenschappelijk onderbouwde vernieuwing werkt voor ons onderwijs en voor verbetering van het leerproces van onze leerlingen.”

Hoe helpt de HPS-aanpak om betere keuzes te maken?

Leerkrachten gebruiken hun vakmanschap en pedagogische gereedschap om leerlingen, vanuit hoge verwachtingen, zo goed mogelijk te ondersteunen.

Alle kinderen kunnen alles leren.

Mariska: “Wanneer een kind moeite heeft met leren, keken we voorheen in eerste instantie naar wat er speelt bij of rondom het kind. We nemen nu ook steeds meer ons eigen handelen onder de loep. Hoe kunnen wij het met een andere aanpak nogmaals proberen? Lesgeven vanuit ‘gevoel en ervaring’ verandert met de HPS-aanpak in lesgeven vanuit wetenschappelijke onderbouwing. Op alle Primo-scholen werken leerkrachten in leerteams die wekelijks samenkomen.”

Van ‘ik denk’ naar ‘ik weet’

Laetitia: “Voor sommige leerkrachten was het werken in leerteams echt even schakelen. Maar het levert al snel ontzettend veel op. Leerkrachten kunnen onderling taken verdelen, onderzoek doen en wetenschappelijke inzichten delen, samen inhoud geven aan onderwijs en vernieuwing, reflecteren en elkaar feedback geven. Zij leren echt op elkaar bouwen en vertrouwen.”

Wordt leren leuker met HPS?

Vanuit de leerteams werken leerkrachten aan een doorgaande leerlijn van groep 1 t/m 8. Leerkrachten zorgen dat tenminste 80% van de leerlingen in de klas reken- of taalonderwerpen beheerst voordat zij verdergaan. Zo worden kennishiaten voorkomen die in een volgende groep tot stagnatie kunnen leiden.

Motivatie volgt op succes. 

Laetitia: “Wanneer leerlingen de stof écht begrijpen, zie je dat het leren beter gaat en leerlingen meer betrokken raken. Dat maakt het werk ook leuker, omdat je ziet dat je onderwijs daadwerkelijk effect heeft.” 

Wat betekent HPS voor de professionele ontwikkeling van leerkrachten?

Mariska: “HPS vraagt iets van ons persoonlijk leiderschap. Als leerkracht mag je veel meer vertrouwen op je eigen professionaliteit. Wanneer blijkt dat er meer tijd nodig is om een doel te behalen, dan mag je de methode wat meer gaan loslaten en doen wat nodig is om het doel te behalen. Je mag keuzes maken, zolang je de leerlijn maar voor ogen houdt. Soms kiezen we om als school niet mee te doen aan externe activiteiten als die niet bijdragen aan de kerndoelen. We nemen samen verantwoordelijkheid voor goed onderwijs.”

De governancestructuur binnen Primo ondersteunt dat: besluitvorming ligt zo laag mogelijk in de organisatie. Een logisch gevolg van de HPS-aanpak is dat de verantwoordelijkheid op scholen waar het het lesgeven betreft, ook steeds meer bij de leerkrachten komt te liggen. De leerteams geven bij het MT aan wat ze nodig hebben.

Leren Primo-scholen ook van elkaar?

Laetitia: “Er vindt tussen Primo-scholen steeds meer uitwisseling plaats. Vanuit het werkveld ontstaan bovenschoolse leerteams, zoals voor KC’ers, Jonge Kind en rekenen en taal. Scholen zoeken elkaar daarin steeds vaker op om ervaringen te delen en van elkaar te leren. Directeuren die ervaring hebben met werken volgens de HPS-aanpak zorgen voor een goede onboarding voor nieuwe directeuren.

Mariska: “Je kunt er als leerkracht bewust voor kiezen om bij een Primo-school te werken met de HPS-aanpak. Het is fijn om te weten dat wat je doet in de klas, wetenschappelijk aantoonbaar het juiste is om te doen. Het samenwerken binnen leerteams geeft inspiratie en vertrouwen van collega’s.”

Wat merkt de onderwijsinspectie?

Laetitia: “Met de HPS-aanpak kunnen scholen aantonen hoe zij structureel werken aan onderwijskwaliteit. We weten wat onze sterke punten zijn en waaraan we moeten werken. De onderwijsinspectie ziet bij een schoolbezoek dat we daar actief en systematisch mee bezig zijn.”

Hoe herken je HPS in de praktijk?

Mariska: “Wie een Primo-school binnenloopt, ziet herkenbare structuren die passen bij de visie en werkwijze van de school. Bij De Violier zijn dit bijvoorbeeld:

• duidelijk ingerichte digiborden volgens het EDI-instructiemodel;
• voorspelbare routines voor leerlingen;
• leerkrachten staan voor de klas om instructie te geven.

Bij Primo-scholen met een andere werkwijze, zoals Montessori of Dalton kunnen dit weer andere dingen zijn.”

Tot slot: wat maakt HPS écht waardevol?

Mariska: “Alleen ga je sneller, samen kom je verder. HPS geeft ons een gemeenschappelijke taal en aanpak om samen te bouwen aan wetenschappelijk onderbouwd sterk onderwijs.”

Laetitia: “Alles wat we doen, doen we omdat onderzoek laat zien dat het werkt. Dat geeft rust, richting en een stevig fundament voor goed onderwijs. En bovenal: het is mooi om te zien hoe leerkrachten elkaar steeds meer opzoeken om kennis te delen en ons onderwijs te verbeteren. Zo geven we kinderen optimale kansen om hun potentieel te ontwikkelen. Uiteindelijk gaat HPS misschien niet eens zózeer over organisatie en structuur, maar vooral over de professionele cultuur die we met elkaar neerzetten: de basis voor duurzaam en kwalitatief goed onderwijs.”

Mariska: “Ik hoorde vanmorgen twee leerkrachten praten over lesgeven aan een leerling met ADHD. De een had vorig jaar een master gevolgd en de ander haalde een boek aan dat ze over dit onderwerp aan het lezen is. Toen realiseerde ik me dat de gesprekken op school over ons onderwijs echt verschuiven van ‘Wat vind ik? naar ‘Wat weet ik?’ We zijn op de goede weg!”